{"id":8620,"date":"2026-09-30T12:09:58","date_gmt":"2026-09-30T10:09:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/?p=8620"},"modified":"2026-09-30T12:11:22","modified_gmt":"2026-09-30T10:11:22","slug":"lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/","title":{"rendered":"L&rsquo;\u00e9nigme en vers dans la presse ancienne"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Le genre de l&rsquo;\u00e9nigme fait les d\u00e9lices et parfois les tourments des salonniers du XVII<sup>e<\/sup> si\u00e8cle, avant de s&rsquo;installer durablement dans la presse et d&rsquo;amuser un public toujours plus vaste.<\/h3>\n\n\n\n<p>En quelques vers, l&rsquo;\u00e9nigme d\u00e9crit sans le nommer un objet que les joueurs s&rsquo;appliquent \u00e0 deviner. Envisag\u00e9e comme une pratique sociale, elle distingue les esprits les plus p\u00e9n\u00e9trants et les po\u00e8tes les plus ing\u00e9nieux. Composition myst\u00e9rieuse, elle explore les recoins obscurs, \u00e9quivoques et ludiques de la langue po\u00e9tique. Divertissement contagieux, elle passionne de nombreux adeptes, au point de leur faire perdre le sommeil. Toutefois, des commentateurs d\u00e9noncent avec force le go\u00fbt de l&rsquo;\u00e9nigme et l&rsquo;oisivet\u00e9 des amateurs de jeux po\u00e9tiques.<\/p>\n\n\n\n<p>L&rsquo;ouvrage pr\u00e9sente l&rsquo;\u00e9nigme et ses variantes \u2013 le logogriphe et la charade \u2013 comme un ph\u00e9nom\u00e8ne \u00e0 la fois litt\u00e9raire, culturel, social et m\u00e9diatique. Nous suivons le d\u00e9veloppement et les m\u00e9tamorphoses du genre dans le <em>Mercure galant<\/em> et son successeur le <em>Mercure de France<\/em>. Largement diffus\u00e9, ce p\u00e9riodique propose \u00e0 ses lecteurs des milliers de devinettes versifi\u00e9es entre la fin du XVII<sup>e<\/sup> si\u00e8cle et le d\u00e9but du XIX<sup>e<\/sup> si\u00e8cle. Ce corpus riche et peu connu r\u00e9v\u00e8le la vitalit\u00e9 de la po\u00e9sie fran\u00e7aise et l&rsquo;intensit\u00e9 des \u00e9changes litt\u00e9raires entre Paris et la province.<\/p>\n\n\n\n<p>L&rsquo;essai est disponible aux \u00e9ditions Livreo-Alphil et accessible gratuitement au format PDF : <a href=\"https:\/\/www.alphil.com\/livres\/1506-enigmes-et-charades-.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/w<\/a><a href=\"https:\/\/www.alphil.com\/livres\/1506-enigmes-et-charades-.html\">ww.alphil.com\/livres\/1506-enigmes-et-charades-.html<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div data-wp-interactive=\"core\/file\" class=\"wp-block-file\"><object data-wp-bind--hidden=\"!state.hasPdfPreview\" hidden class=\"wp-block-file__embed\" data=\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/nouveaute-lechot.pdf\" type=\"application\/pdf\" style=\"width:100%;height:600px\" aria-label=\"Contenu embarqu\u00e9 Nouveaut\u00e9_L\u00e9chot.\"><\/object><a id=\"wp-block-file--media-38a8382a-3663-4477-bb97-da4f4c6a33f9\" href=\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/nouveaute-lechot.pdf\">Nouveaut\u00e9_L\u00e9chot<\/a><a href=\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/nouveaute-lechot.pdf\" class=\"wp-block-file__button wp-element-button\" download aria-describedby=\"wp-block-file--media-38a8382a-3663-4477-bb97-da4f4c6a33f9\">Herunterladen<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Le genre de l&rsquo;\u00e9nigme fait les d\u00e9lices et parfois les tourments des salonniers du XVIIe si\u00e8cle, avant de s&rsquo;installer durablement dans la presse et d&rsquo;amuser un public toujours plus vaste. En quelques vers, l&rsquo;\u00e9nigme d\u00e9crit sans le nommer un objet que les joueurs s&rsquo;appliquent \u00e0 deviner. Envisag\u00e9e comme une pratique sociale, elle distingue les esprits [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":8616,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42,25],"tags":[67,164,91,101],"class_list":{"0":"post-8620","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-actualite","8":"category-nouvelles-publications","9":"tag-enlightenment-fr","10":"tag-literature-fr","11":"tag-publication-fr","12":"tag-switzerland-fr","13":"czr-hentry"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>L&#039;\u00e9nigme en vers dans la presse ancienne - Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u00c9crit par\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Mich\u00e8le Steiner\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/\"},\"author\":{\"name\":\"Mich\u00e8le Steiner\",\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#\/schema\/person\/f9930dca12b3bd252d469f244e700c60\"},\"headline\":\"L&rsquo;\u00e9nigme en vers dans la presse ancienne\",\"datePublished\":\"2026-09-30T10:09:58+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-30T10:11:22+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/\"},\"wordCount\":270,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/708-hdjpeg-enigmesetcharades-e1790762882963.jpg\",\"keywords\":[\"Enlightenment\",\"Literature\",\"Publication\",\"Switzerland\"],\"articleSection\":[\"Actualit\u00e9\",\"Nouvelles publications\"],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/\",\"url\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/\",\"name\":\"L'\u00e9nigme en vers dans la presse ancienne - Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/708-hdjpeg-enigmesetcharades-e1790762882963.jpg\",\"datePublished\":\"2026-09-30T10:09:58+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-30T10:11:22+00:00\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/708-hdjpeg-enigmesetcharades-e1790762882963.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/708-hdjpeg-enigmesetcharades-e1790762882963.jpg\",\"width\":1535,\"height\":2185},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/\",\"name\":\"Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)\",\"description\":\"Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#organization\",\"name\":\"Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)\",\"url\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/cropped-logo-xviiies-horiz-abreuviations-bleues.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/cropped-logo-xviiies-horiz-abreuviations-bleues.png\",\"width\":659,\"height\":335,\"caption\":\"Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#\/schema\/person\/f9930dca12b3bd252d469f244e700c60\",\"name\":\"Mich\u00e8le Steiner\",\"url\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/author\/msteiner\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"L'\u00e9nigme en vers dans la presse ancienne - Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/","twitter_misc":{"\u00c9crit par":"Mich\u00e8le Steiner","Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/"},"author":{"name":"Mich\u00e8le Steiner","@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#\/schema\/person\/f9930dca12b3bd252d469f244e700c60"},"headline":"L&rsquo;\u00e9nigme en vers dans la presse ancienne","datePublished":"2026-09-30T10:09:58+00:00","dateModified":"2026-09-30T10:11:22+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/"},"wordCount":270,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/708-hdjpeg-enigmesetcharades-e1790762882963.jpg","keywords":["Enlightenment","Literature","Publication","Switzerland"],"articleSection":["Actualit\u00e9","Nouvelles publications"],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/","url":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/","name":"L'\u00e9nigme en vers dans la presse ancienne - Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/708-hdjpeg-enigmesetcharades-e1790762882963.jpg","datePublished":"2026-09-30T10:09:58+00:00","dateModified":"2026-09-30T10:11:22+00:00","inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/actualite\/lenigme-en-vers-dans-la-presse-ancienne\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/708-hdjpeg-enigmesetcharades-e1790762882963.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/708-hdjpeg-enigmesetcharades-e1790762882963.jpg","width":1535,"height":2185},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#website","url":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/","name":"Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)","description":"Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts","publisher":{"@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#organization","name":"Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)","url":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/cropped-logo-xviiies-horiz-abreuviations-bleues.png","contentUrl":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/cropped-logo-xviiies-horiz-abreuviations-bleues.png","width":659,"height":335,"caption":"Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)"},"image":{"@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#\/schema\/person\/f9930dca12b3bd252d469f244e700c60","name":"Mich\u00e8le Steiner","url":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/author\/msteiner\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8620","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8620"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8620\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8624,"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8620\/revisions\/8624"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8616"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8620"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8620"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8620"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}