{"id":8695,"date":"2026-11-13T11:27:44","date_gmt":"2026-11-13T10:27:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/?p=8695"},"modified":"2026-11-13T11:30:04","modified_gmt":"2026-11-13T10:30:04","slug":"le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/","title":{"rendered":"Le \u00ab Mercure de France \u00bb et l&rsquo;institution litteraire"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Lanc\u00e9 en 1672 sous le titre de <em>Mercure galant<\/em>, le <em>Mercure de France<\/em> traverse plusieurs r\u00e9gimes et para\u00eet presque sans interruption jusqu&rsquo;en 1820. Il compte parmi les p\u00e9riodiques les plus durables et les plus consult\u00e9s du long XVIII<sup>e<\/sup> si\u00e8cle. Le projet vise \u00e0 fournir un acc\u00e8s num\u00e9rique aux contenus de ce journal litt\u00e9raire et politique, et \u00e0 le situer dans l\u2019institution litt\u00e9raire, en \u00e9tudiant sa ligne \u00e9ditoriale, ses acteur\u00b7trices, son lectorat et les dynamiques m\u00e9diatiques qui pr\u00e9sident \u00e0 son \u00e9laboration.<\/h3>\n\n\n\n<p>Le premier axe consiste \u00e0 d\u00e9velopper une plateforme num\u00e9rique permettant d&rsquo;explorer et d&rsquo;interroger les contenus du <em>Mercure<\/em>, \u00e0 partir des livraisons num\u00e9ris\u00e9es et d&rsquo;une indexation d\u00e9taill\u00e9e des textes et des illustrations. Le deuxi\u00e8me axe porte sur l&rsquo;imp\u00e9ratif de vari\u00e9t\u00e9 et de diversit\u00e9 dont se r\u00e9clament les directeurs successifs du <em>Mercure<\/em>. Il s&rsquo;agit de comprendre comment ce principe se traduit dans les choix r\u00e9dactionnels et \u00e9ditoriaux des journalistes, et de cerner ses enjeux esth\u00e9tiques, \u00e9pist\u00e9miques et commerciaux. Le troisi\u00e8me axe est consacr\u00e9 \u00e0 la figure du lecteur-contributeur. Le <em>Mercure<\/em> a la particularit\u00e9 d&rsquo;\u00eatre en partie compos\u00e9 de po\u00e9sies, de lettres et d&rsquo;articles r\u00e9dig\u00e9s par ses propres lecteur\u00b7trices, selon une approche du journalisme \u00e0 la fois participative et dialogique, dans un cadre soumis au contr\u00f4le du pouvoir politique.<\/p>\n\n\n\n<p>Sous la direction de Timoth\u00e9e L\u00e9chot, le projet se d\u00e9roule depuis 2024 \u00e0 l\u2019Universit\u00e9 de Fribourg, avec le soutien du Fonds national suisse. Il comprend la pr\u00e9paration d&rsquo;une th\u00e8se de doctorat par L\u00e9a Kipfm\u00fcller et d&rsquo;un dossier de recherches postdoctorales par Ghazi Eljorf. Voir le site du projet\u00a0: <a href=\"https:\/\/bureaudumercure.org\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/bureaudumercure.org<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Illustration&nbsp;: Exemplaires du <em>Mercure galant<\/em> et du <em>Mercure de France<\/em>. Fribourg, Biblioth\u00e8que cantonale et universitaire. Photographie&nbsp;: Marc-Olivier Schatz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lanc\u00e9 en 1672 sous le titre de Mercure galant, le Mercure de France traverse plusieurs r\u00e9gimes et para\u00eet presque sans interruption jusqu&rsquo;en 1820. Il compte parmi les p\u00e9riodiques les plus durables et les plus consult\u00e9s du long XVIIIe si\u00e8cle. Le projet vise \u00e0 fournir un acc\u00e8s num\u00e9rique aux contenus de ce journal litt\u00e9raire et politique, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":8693,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[67,103,68,164],"class_list":{"0":"post-8695","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-recherches-actuelles","8":"tag-enlightenment-fr","9":"tag-france-fr","10":"tag-knowledge-fr","11":"tag-literature-fr","12":"czr-hentry"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Le \u00ab Mercure de France \u00bb et l&#039;institution litteraire - Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u00c9crit par\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Mich\u00e8le Steiner\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/\"},\"author\":{\"name\":\"Mich\u00e8le Steiner\",\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#\/schema\/person\/f9930dca12b3bd252d469f244e700c60\"},\"headline\":\"Le \u00ab Mercure de France \u00bb et l&rsquo;institution litteraire\",\"datePublished\":\"2026-11-13T10:27:44+00:00\",\"dateModified\":\"2026-11-13T10:30:04+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/\"},\"wordCount\":325,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/mercure-bcu-fribourg-scaled.jpg\",\"keywords\":[\"Enlightenment\",\"France\",\"Knowledge\",\"Literature\"],\"articleSection\":[\"Recherches actuelles\"],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/\",\"url\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/\",\"name\":\"Le \u00ab Mercure de France \u00bb et l'institution litteraire - Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/mercure-bcu-fribourg-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2026-11-13T10:27:44+00:00\",\"dateModified\":\"2026-11-13T10:30:04+00:00\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/mercure-bcu-fribourg-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/mercure-bcu-fribourg-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1707},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/\",\"name\":\"Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)\",\"description\":\"Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#organization\",\"name\":\"Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)\",\"url\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/cropped-logo-xviiies-horiz-abreuviations-bleues.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/cropped-logo-xviiies-horiz-abreuviations-bleues.png\",\"width\":659,\"height\":335,\"caption\":\"Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#\/schema\/person\/f9930dca12b3bd252d469f244e700c60\",\"name\":\"Mich\u00e8le Steiner\",\"url\":\"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/author\/msteiner\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Le \u00ab Mercure de France \u00bb et l'institution litteraire - Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/","twitter_misc":{"\u00c9crit par":"Mich\u00e8le Steiner","Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/"},"author":{"name":"Mich\u00e8le Steiner","@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#\/schema\/person\/f9930dca12b3bd252d469f244e700c60"},"headline":"Le \u00ab Mercure de France \u00bb et l&rsquo;institution litteraire","datePublished":"2026-11-13T10:27:44+00:00","dateModified":"2026-11-13T10:30:04+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/"},"wordCount":325,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/mercure-bcu-fribourg-scaled.jpg","keywords":["Enlightenment","France","Knowledge","Literature"],"articleSection":["Recherches actuelles"],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/","url":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/","name":"Le \u00ab Mercure de France \u00bb et l'institution litteraire - Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/mercure-bcu-fribourg-scaled.jpg","datePublished":"2026-11-13T10:27:44+00:00","dateModified":"2026-11-13T10:30:04+00:00","inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/projets-recherche\/recherches-actuelles\/le-mercure-de-france-et-linstitution-litteraire\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/mercure-bcu-fribourg-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/mercure-bcu-fribourg-scaled.jpg","width":2560,"height":1707},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#website","url":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/","name":"Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)","description":"Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts","publisher":{"@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#organization","name":"Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)","url":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/cropped-logo-xviiies-horiz-abreuviations-bleues.png","contentUrl":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/cropped-logo-xviiies-horiz-abreuviations-bleues.png","width":659,"height":335,"caption":"Schweizerische Gesellschaft f\u00fcr die Erforschung des 18. Jahrhunderts (SGEAJ - SSEDS)"},"image":{"@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/#\/schema\/person\/f9930dca12b3bd252d469f244e700c60","name":"Mich\u00e8le Steiner","url":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/author\/msteiner\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8695","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8695"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8695\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8698,"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8695\/revisions\/8698"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8693"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8695"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8695"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sgeaj.ch\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8695"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}